/ Küresel bitkisel yağ pazarında fiyat dengeleri altüst oluyor. Soya yağı ile palm yağı arasındaki fiyat farkı, ton başına 390 dolara ulaşarak son yılların en yüksek düzeylerindeb birini gördü. Ekim 2023 döneminden bu yana kaydedilen bu en geniş makas, bitkisel yağ ticaretinde yeni bir döneme işaret ediyor.
Geçen yılın aynı döneminde söz konusu farkın yalnızca 99 dolar seviyesinde olduğu anımsandığında; bir yıl içindeki bu dört katlık artış, piyasadaki dengesizliğin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Fiyat uçurumunun arkasındaki nedenler
Bu denli büyük bir fiyat ayrışmasının yaşanmasında temel üretim dinamikleri ile küresel lojistik süreçler etkili oluyor:
Arz Sıkıntıları: Başta Endonezya ile Malezya olmak üzere ana üretici bölgelerde yaşanan iklimsel sorunlar, palm yağı üretimini kısıtlayarak fiyatlarını yukarı yönlü zorluyor.
Soya Bolluğu: Güney Amerika ile Amerika Birleşik Devletleri’ndeki soya hasadının beklentileri karşılaması, soya yağı üzerindeki fiyat baskısını hafifletiyor.
Talep Kayması: Palm yağının yüksek seyretmesi; gıda üreticileri ile biyoyakıt sektörünü, fiyat avantajı sunan soya yağına yönlendiriyor.
Pazar üzerindeki olası etkiler
Bu geniş fiyat farkı, bitkisel yağ kullanan tüm sektörlerde strateji değişimini zorunlu kılıyor:
Üretim Maliyetleri: Palm yağına dayalı üretim yapan sanayiciler için maliyet yükü artarken, soya yağı kullanan kollar pazar avantajı yakalıyor.
İkame Ürün Kullanımı: Gıda ile kozmetik sektöründe palm yağı yerine soya yağının kullanımı, teknik sınırlar elverdiği ölçüde hız kazanıyor.
Stok Politikaları: Büyük dışsatımvılar ülkeler, düşük maliyetli soya yağı stoklarını artırarak bütçe dengesini korumaya çalışıyor.