0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kapadokya’da Göreme Açık Hava Müzesi yakınlarında 29 Ekim günü gerçekleşen peribacası yıkımı, bölgedeki jeolojik çöküşü, kâr hırsına kurban edilen kamusal denetimsizliği bir kez daha ortaya koydu. Yaşanan büyük yıkımda yaşamını yitirenler ile yaralananlar olurken; TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Dr. Mehmet Tatar, doğa kalıtının rant uğruna yok edilmesine karşı sert uyarılarda bulundu.

Tatar, Kapadokya Alan Başkanlığı çatısı altında ivedilikle “Jeolojik Tehlike İzleme Birimi” kurulması gerektiğini belirterek; denetimsiz turizm, kural tanımaz yapılaşma, denetimden uzak kazıların can güvenliğini doğrudan kıyıma uğrattığını vurguladı.

Talan ile denetimsiz turizm kaya yapısını çökertiyor

Doğal oluşumların yoğun insan çalışmaları, kâr odaklı girişimler nedeniyle büyük baskı altında olduğunu belirten Dr. Mehmet Tatar, çöküşe yol açan etkenleri şöyle sıraladı:

Kaya oyma konaklama yerleri, turizm tesisleri için yapılan denetimsiz kazılar, taşıyıcı kaya bölümlerinin inceltilmesi ortak kaya kütlesinin dengesini bozuyor.

Yapılara bindirilen ek yükler, altyapı ile ulaşım kaynaklı sarsıntılar, kaya içindeki boşlukların bilinçsizce genişletilmesi yıkım tehlikesini tırmandırıyor.

Su sızıntılarının oluşturduğu aşınmalar görmezden gelinirken; birbirine bitişik işletmelerin müdahaleleri tüm alanı kıyıma sürüklüyor.

Göreme’deki yıkımın kök nedenleri incelenirken yalnızca doğal etkenler değil; çevredeki işletmelerin kazıları, geçmiş müdahaleler, kullanım değişiklikleri de adli ile bilimsel incelemeye alınmalı.

“Turizm geliri insan yaşamından, doğa kalıtından üstün tutulamaz”

Yalnızca kazanç artırma odaklı anlayışın jeolojik kalıtı yok ettiğini, insan yaşamını tehlikeye attığını belirten Tatar; bölgenin bütüncül bir jeopark modeliyle yönetilmesini önerdi. Doğal süreçlerin varlığının kamusal sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını hatırlatan Jeoloji Mühendisleri Odası, ivedi risk takibi ile etkin denetim çağrısını yineledi.

Jeolojik riskler için beş maddelik önlem çağrısı

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’daki jeolojik kalıtın, insan yaşamının korunması amacıyla ilgili kurumlara yönelik beş temel öneriyi şöyle açıkladı:

1. Ayrıntılı jeolojik ve jeoteknik etütler yapılmalı: Göreme Açık Hava Müzesi başta olmak üzere peribacaları, kaya oteller, kaya oyma yapılar ve ziyaretçi güzergâhları risk düzeylerine göre önceliklendirilerek incelenmeli. Kaya kütlelerinin özellikleri, çatlak sistemleri, boşluk geometrileri, kaya örtüsü kalınlıkları ve suyun etkisi araştırılarak riskli alanlar haritalandırılmalı.

2. Bilimsel raporu olmayan kazılara izin verilmemeli: Güvenliği bilimsel ve teknik raporlarla ortaya konulamayan yeni kazı, oyma ve genişletme çalışmalarına izin verilmemeli.

3. Riskli alanlarda erişim sınırlandırılmalı: Tehlikeli olduğu belirlenen bölgelerde kullanım kısıtlamaları, gerekli noktalarda tahliye ve erişimin engellenmesi tedbirleri uygulanmalı. Gezi güzergâhları, seyir ve bekleme alanları bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda düzenlenmeli.

4. Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmalı: Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi oluşturulmalı. Özellikle kaya oyma yapılarda ve ziyaretçi yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde düzenli inceleme ve ölçümler gerçekleştirilmeli.

5. Jeoloji mühendisleri karar süreçlerinde görev almalı: Koruma, ruhsatlandırma, uygulama ve denetim süreçlerinde yeterli sayıda jeoloji mühendisi istihdam edilmeli. Üniversitelerin ve meslek odalarının bilimsel birikimi karar süreçlerine dahil edilmeli, sorumlu kurumlar arasında etkin koordinasyon sağlanmalı.

“Jeolojik kalıtın korunması kamusal sorumluluktur”

Kapadokya’nın dünyanın önemli jeolojik miras alanlarından biri olduğunu hatırlatan Dr. Mehmet Tatar, bölgedeki peribacalarının yalnızca Türkiye’nin değil, tüm insanlığın ortak mirası olduğunu vurguladı. Tatar, Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmasının yanı sıra ilgili birimlerde yeterli sayıda jeoloji mühendisi görevlendirilmesini istedi.

Jeoloji mühendisliği hizmetlerinin planlama, koruma, ruhsatlandırma, uygulama ve denetim süreçlerine etkin biçimde entegre edilmesi gerektiğini belirten JMO Adana Şube Başkanı Dr. Mehmet Tatar, açıklamasını ilgili kurumlara bilimsel araştırma, risk azaltma ve etkin denetimi esas alan bütüncül bir yönetim anlayışını hayata geçirme çağrısıyla tamamladı.

TariminSesi.Com.Tr internet sitesinde yayınlanan içerikleri kaynak göstererek alabilirsiniz.